Opgave
Kinderen en adolescenten zijn kwetsbare verkeersdeelnemers. Hun hersenen zijn nog in ontwikkeling en zij beschikken over beperkte verkeersvaardigheden. Opvoeders spelen een cruciale rol bij de informele verkeerseducatie van kinderen, van peuter tot jongvolwassene. Maar de vraag is of zij zich daar voldoende van bewust zijn. ROV Zuid-Holland wilde inzicht in het bewustzijn en het gedrag van opvoeders, om hen gerichter te kunnen activeren. Tegelijkertijd diende het onderzoek als nulmeting voor de campagne ‘de Maand van de Veilige Schoolomgeving’.
Vraag van de opdrachtgever
ROV Zuid-Holland vroeg XTNT om onderzoek te doen naar de rol van opvoeders in de verkeerseducatie van kinderen (0–24 jaar) in de provincie Zuid-Holland. Het onderzoek moest inzicht geven in het vervoergedrag van opvoeders, de mate waarin zij bewust bezig zijn met verkeerseducatie, hun kennis van verkeersrisico’s, hun drijfveren en de informatiebronnen die zij gebruiken. Daarnaast moest het onderzoek de relatie in kaart brengen tussen bewustzijn, gevoel van controle, sociale norm en de intentie tot actieve verkeerseducatie, gebaseerd op de Theory of Planned Behavior.
Aanpak van XTNT
XTNT combineerde kwalitatief en kwantitatief onderzoek. In de eerste fase werden 14 diepte-interviews afgenomen met een diverse groep opvoeders in Zuid-Holland. De uitkomsten vormden de basis voor een grootschalige enquête, die werd uitgezet onder een representatieve steekproef in de provincie via onderzoeksbureau Verian (voorheen Kantar Public), het netwerk van ROV Zuid-Holland, BSO’s, gemeenten en online advertenties. In totaal vulden 1.948 opvoeders de vragenlijst in. De analyse volgde een theoretisch model gebaseerd op de Theory of Planned Behavior, waarbij sociale norm, bewustzijn en gevoel van controle werden gerelateerd aan de intentie tot verkeerseducatie.
Resultaat
Het onderzoek toont dat de meerderheid van de opvoeders verkeersveiligheid belangrijk vindt en zich bewust is van hun rol, maar dat dit bewustzijn afneemt naarmate kinderen ouder worden. Opvoeders van kinderen vanaf 9 jaar onderschatten de risico’s vaker, terwijl jongeren zelf aangeven de betrokkenheid van hun opvoeders juist te waarderen. Een opvallende bevinding is dat 60% van de opvoeders vindt dat je nooit het verkeerde voorbeeld mag geven, maar dat diezelfde 60% dit toch regelmatig doet uit gemakzucht of onoplettendheid. Sociale norm blijkt geen significante invloed te hebben op de intentie tot verkeerseducatie; bewustzijn en gevoel van controle wél.
Op basis van de resultaten formuleerde XTNT concrete aanbevelingen: meer aandacht voor de rol van opvoeders bij oudere kinderen in campagnes, inzetten op voorbeeldgedrag en samen lopen en fietsen, een toolkit met educatietechnieken per leeftijdsgroep, en versterking van regionale campagnes zoals ‘de Maand van de Veilige Schoolomgeving’. Het rapport biedt ROV Zuid-Holland een stevige empirische basis voor gerichte campagnes en educatieprogramma’s.
